Marek Antoniusz-denar legionowy-Marc Antony

Teraz czas na monetę troszkę inną niż dotychczas opisywane.
Jest rok 32 p.n.e. wybucha nowa wojna domowa między Antoniuszem a Oktawianem.
Koszty opłacenia wojsk miała pokryć ,wyemitowana  przez tego pierwszego seria denarów z symboliką i numerami legionów.
Ilość wybijanych monet wymusiła użycie słabszej próby srebra.Dlatego w późniejszych czasach monet tych nie gromadzono.Ciągły obieg spowodował że większość spotykanych egzemplarzy jest bardzo zużyta.
Prawdopodobne miejsce mennicy ,skąd pochodzą te denary to miejscowość Patrae w Grecji, gdzie Antoniusz miał swój obóz zimowy.
Co ciekawe na uwagę zasługuje awers gdzie Antoniusz jest tytułowany triumwirem III VIR R P C,chociaż z końcem 33 roku p.n.e. urząd ten formalnie wygasł.Skrót AVG nie należy mylić z tytułem Augustus.W tym przypadku chodzi o sprawowanie funkcji augura.To też miało lekkie zabarwienie propagandowe bo któż zna lepiej przyszłość (dobrą) niż wróżący kapłan.
Symbolika reliefu obu stron jest typowo legionowa.Na rewersie widzimy  oprócz numeru znak legionu (aquila) a po bokach znaki centurii(signa) .
Awers z kolei ukazuje galerę a właśnie te okręty miały rozstrzygnąć pod Akcjum o losach  konfliktu.
Moneta zachowana jest w ponadprzeciętnym stanie,chociaż awers  wybity został niecentrycznie.
Waga 3,3 g  RSC 36
Awers:galera ANT AVG III VIR R P C
Rewers:Znaki legionu i centurii LEG VIIII

 

Saloninus-antoninian

Antoninian Saloninusa drugiego syna cesarza Galiena pochodzi z czasów apogeum kryzysu imperium w III wieku n.e.
Wybity w 256 roku  w Lyonie z rewersem ukazującym przywiązanie panujących do tradycyjnych kultów i wartości. Przekaz taki był tym czasie szczególnie potrzebny ,gdyż armia rzymska ponosiła liczne klęski.
Dziadek Saloninusa Walerian miał niebawem rozpocząć prześladowania chrześcijan których zaczęto obwiniać za nieszczęścia spadające na państwo.
Młodociany współwładca  w niedalekiej przyszłości również  miał stać się ofiarą  niepowodzeń, które dotykały w tym czasie cesarstwo.
Wysłany w 260 roku n.e. do Kolonii nad Renem wraz z opiekunem Sylwanem miał reprezentować władzę cesarską w tym niespokojnym rejonie .Bunt Postmusa, który oderwał od reszty imperium Galię,Brytanię i Hiszpanię zakończył krótkie "rządy" i życie młodego augusta.
Moneta zachowana jest w bardzo ładnym stanie.Stylistycznie jest jednak niedbała co doskonale odzwierciedla upadek państwa i jego pieniądza.
RIC 9 Waga 2,7 g
Awers:Popiersie Soloninusa w płaszczu i koronie radialnej, zwrócone w prawo SALON VALERIANVS CAES
Rewers:Przedmioty potrzebne do ofiar: lituus, nóż, waza, simpulum i aspergillum PIETAS AVGG

Tytus-dupondius-Titus

Moneta, którą chciałbym dzisiaj zaprezentować to Dupondius Tytusa, jednego z moich ulubionych cesarzy . Wybity został w latach 80-81 n.e. w Lugdunum.
Awers zachowany jest w dość dobrym stanie.Widzimy piękny portret władcy i w pełni czytelne napisy otokowe.
Niestety rewers dotrwał do naszych czasów ledwo czytelny.Przedstawię opis na podstawie lepiej zachowanych egzemplarzy.Widać na nim Romę siedząca wśród tarcz i zbroi trzymającą wieniec i parazonium.To symbol walczącego i zwycięskiego Rzymu.
Walkę i dominację symbolizuje parazonium ,ceremonialny sztylet noszony przez dowódców.
Zwycięstwo to wieniec i oręż pokonanych wrogów leżący przy tronie Romy.
W tym czasie nie toczono  żadnych większych kampanii lecz przekaz jest jasny.Niedawne stłumienie powstania w Judei pokazało że nie są to tylko puste symbole.
RIC 183 Waga 13,1 g
Awers:IMP T CAES DIVI VESP F AVG TR P PP COS VIII głowa cesarza w koronie promienistej zwrócona w prawo.
Rewers:ROMA ,SC  Roma siedząca w lewo,trzymająca wieniec i parazonium

Denar plus hybryda

Jakiś czas temu prezentowałem ciekawą hybrydę http://romaeaeternae.blogspot.com/2015/01/lucjusz-werus-denar-hybryda-lucius-verus.html
Teraz po zakupie "prawidłowego"denara ,którego rewers pasuje idealnie do tamtej monety dobrze jest pokazać obydwa numizmaty razem.
Wizerunek Marka Aureliusza  ,którego obwołania trybuńskie ( TRP XIX) umieszczone są na obu rewersach powinien widnieć również na awersach.
Stało się jednak inaczej. Współpanujący Lucjusz Werus przez przypadek lub  rozmyślne "oszczędnościowe" działanie,  umieszczony został na jednej z nich.
Awers z jego wizerunkiem pochodzi ze starszego przynajmniej o kilka miesięcy stempla.
Dlatego moim zdaniem prawdopodobna jest ta druga ewentualność.
Obecnie posiadając obydwa numizmaty mogę ładniej zaprezentować ten ciekawy przypadek.
Denar  RIC 125 Waga 2,9 g

Awers:Głowa Marka Aureliusza w wieńcu zwrócona w prawo ANTONINVS AVG ARMENIACVS
Rewers:Annona stojąca w lewo ,wylewająca zawartość rogu obfitości do modiusa PM TR P XIX IMP II COS III
Hybryda RIC 515 i RIC 125 Waga 2,8 g  

Awers:Udrapowane popiersie w zbroi Lucjusza Werusa ,zwrócone w prawo L VERVS AVG ARMENIACVS   (RIC 515 z 164 roku n.e)
Rewers:Annona stojąca w lewo ,wylewająca zawartość rogu obfitości do modiusa PM TR P XIX IMP II COS III    (RIC 125 z 165 roku n.e.)
Na koniec wspólne zdjęcia obydwu monet .Zachowane w przyzwoitych stanach stanowią razem bardzo ciekawą parę.

Trajan - Filippi

Ciekawa moneta brązowa Trajana wybita w Filippi to znakomity przykład propagandy legitymizującej władzę cesarzy.
W 42 roku p.n.e stoczono w okolicy tego miasta bitwę a właściwie dwie bitwy ,między armią triumwirów Marka Antoniusza i Oktawiana a wojskami  republikańskimi Brutusa i Kasjusza.
To właśnie tam pomszczono śmierć Juliusza  Cezara.
Dla uczczenia tego wydarzenia wzniesiono w Filippi posągi boskiego Juliusza ,nakładającego wieniec adoptowanemu testamentem synowi Oktawianowi Augustowi.
Czyż był ktoś bardziej godny sprawowania władzy niż syn boga?
Po śmierci Augusta również on został zaliczony w poczet bóstw.
Motyw z rewersu  powtarzano też na monetach późniejszy władców imperium. Nosili tytuły cezara i augusta. Podkreślano te "namaszczenie" w odniesieniu do  obecnie panujących. Byli przecież następcami boskich Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta.
Tak też jest w przypadku brązu Trajana ,który trafił właśnie do moich zbiorów.
Nie zachował się w dobrym stanie ale jest w miarę czytelny.Po liczbie sprawowanych konsulatów jego wybicie można datować na 103-111 rok n.e.
Moushmov 6927 Waga 8 g
Awers:Popiersie Trajana w wieńcu,zbroi i płaszczu zwrócone w lewo  IMP CAES NERVA TRAIAN AVG GER DAC P M TR P COS V P P
Rewers:COL AVG IVL PHILIP Posąg Oktawiana Augusta w zbroi stojący w lewo ,za którym stoi posąg Juliusza Cezara  w todze, nakładający wieniec na głowę tego pierwszego.Na bazie posągów  napis  DIVVS AVG .Z  lewej i prawej strony bazy ołtarze.

Sesterc-Antoninus Pius

Piękny sesterc Antoninusa Piusa przedstawiający na rewersie kolumnę ku jego czci ,to następny okaz z mojej kolekcji.
Kolumna wybudowana w latach 160-161 w przeciwieństwie do podobnych budowli Trajana i Marka Aureliusza zdobioną miała tylko bazę.Trzon wykonany był z czerwonego granitu sprowadzonego z Egiptu.Na szczycie stał posąg cesarza, trzymającego orła i berło.
Wspomniana baza do początków XVIII wieku ukryta była pod powierzchnią gruntu.Obecnie podziwiać ją można w Muzeach Watykańskich.
Piękne płaskorzeźby na niej przedstawiają scenę deifikacji pary cesarskiej Antoninusa i Faustyny oraz paradę wojsk.
Na pierwszej z nich widzimy cesarza wraz  z żoną unoszonych w niebiosa przez Aiona-boga wiecznego czasu.W dole ukazano boginię Romę pośród oręża pokonanych wrogów oraz personifikację Pola Marsowego w postaci młodego mężczyzny ,opierającego się na obelisku z zegara słonecznego ufundowanego przez Augusta.
Zegar, Aion plus dwa orły to wszystko symbole deifikacji pary cesarskiej ,której czas na ziemi dobiegł końca a  zaczęła się wieczność wśród innych bogów.
Ceremonie pogrzebowe odbywały się na Polu Marsowym a orły wypuszczane chyłkiem w czasie kremacji ciała władców miały otwierać oczy niedowiarkom.
Mogli nie dostrzec cesarza lub  bóstwa ale unoszącego się ze stosu ptaka to zapewne ...

Druga z płaskorzeźb to świetnie zapisana w kamieniu parada wojsk.Piesi  w pancerzach lorica segmentata trzymają włócznie i tarcze.Jeden z nich w pancerzu torsowym to zapewne oficer.Widać też dwóch chorążych ze sztandarami.Dookoła nich krąży jazda w paradnych szatach.

Kolumna z sesterca musiała robić wrażenie na Rzymianach nie mniejsze jak robią na nas jej pozostałości, skoro ukazano ją na rewersie.
Moneta zachowana jest w bardzo ładnym stanie.Ma co prawda wżery spowodowane niefachowym czyszczeniem ale i tak prezentuje się wspaniale.Wybita została przez Marka Aureliusza  przybranego syna i jednego z  następców Antoninusa Piusa .
RIC 1269 Waga 24,1 g
Awers :Głowa cesarza zwrócona w prawo DIVVS ANTONINVS
Rewers:Kolumna Antoninusa Piusa zwieńczona posągiem cesarza ,trzymającego orła i berło DIVO PIO

Herenniusz Decjusz-antoninianus-Herennius Etruscus

Abrittus rok 251 n.e. to tutaj padły słowa :"Nic się nie stało,zginął przecież tylko  jeden żołnierz".
Wypowiedział je cesarz Trajan Decjusz, kiedy padł przeszyty strzałą jego syn Herenniusz.
Bitwa która miała przynieść olśniewające zwycięstwo okazała się dla Rzymian  katastrofą.
Armia licząca 20 tysięcy legionistów na skutek fatalnego dowodzenia wciągnięta została na podmokły teren. Otoczona przez Gotów przestała praktycznie istnieć.Ocalało niecałe tysiąc żołnierzy.
Poległ  cesarz i jego syn.Właśnie tego drugiego jest moneta którą chciałbym dzisiaj pokazać i opisać.
Dość ładnie zachowany antoninian wybity został w  251 roku n.e.w mennicy rzymskiej.Na monecie widzimy NOB C (Nobilissimus Caesar) co oznacza Herenniusza jako cezara .I tutaj ciekawostka ,na rewersie jest  PIETAS AVGG co sugeruje kilku augustów!

Antoninian wyemitowany został  po otrzymaniu przez obu synów Decjusza tytułów augusta.
Użyto w tym celu niezużyte stemple z nieaktualną już tytulaturą.
Jest to więc hybryda którą RIC nie odnotowuje jako takową.Hybryda awersu z okresu tytułu cezara z rewersem występującym w RIC 151 a.
RIC 142 b  Waga 3,3 g
Awers: Popiersie cesarza w koronie radialnej,zbroi i płaszczu Q HER ETR MES DECIVS NOB C
Rewers:Merkury stojący w lewo trzymający mieszek i kaduceusz PIETAS AVGG