Rok czterech cesarzy

W końcu zebrałem wszystkich władców osławionego roku 69 n.e.,zwanego rokiem czterech cesarzy.U mnie ten rok trwał dwa lata.Co prawda sesterc Galby wybity został przez Tytusa ,to jednak widnieje na nim wizerunek tego pierwszego.
Ciekawy był to czas i dużo się w nim działo.Po błazeństwach i tyraństwie Nerona nadzieja na lepsze rządy musiała poczekać aż do objęcia sterów państwa przez Wespazjana.
Galba ,Otho,Witeliusz,Wespazjan kolejno jeden po drugim na wspaniałych monetach.Kilkumiesięczne rządy trzech pierwszych i częste zmiany u władzy zaowocowały subaeratusem Witeliusz /Otho,który jest prawdziwym symbolem okresu spisków i wojen ,kiedy pracownicy mennicy nie nadążali ze zmianami panujących...
Nie będę już opisywał numizmatów ,gdyż uczyniłem to  wcześniej .Zamieszczam więc tylko ich zdjęcia razem.Czterech cesarzy ,pięć monet.
                                       
                                                                OTO  MÓJ ROK CZTERECH CESARZY :

Witeliusz -denar-Vitellius

Rok czterech cesarzy to czas praktycznie nieustających zmagań między kolejnymi chętnymi do władzy w imperium.Witeliusz ,którego denara dziś prezentuję jest trzecim który obejmuje rządy w Cesarstwie w roku 69 n.e.Pokonawszy Othona w krwawej bitwie nad rzeką Pad niedaleko Cremony (Bedriacum) ,wkracza do Rzymu ,zostaje uznany przez Senat i obdarzony cesarskimi honorami.Z pewnością do tamtych wydarzeń nawiązuje rewers monety przedstawiający boginię Wiktorię.Usiadła sobie Wiktoria z palmą i paterą na tronie i ruszyć się z niego już nie chciała.24 października 69 roku znowu pod Cremoną dochodzi do kolejnej bitwy z armią następnego pretendenta do władzy cesarskiej Wespazjana.Tym razem wojska Witeliusza zostają pokonane a jego dni są już policzone...No i gdzie była ta Witeliuszowa Wiktoria?Już chyba tylko na monetach takich jak ta.Denar pokazany na zdjęciach zachowany jest w dość dobrym stanie.Ciemna patyna dodaje mu dodatkowego klimatu.          RIC 71 Waga 2,8 g
                                                                           
Awers:Głowa cesarza zwrócona w prawo A VITELLIVS GERMANICVS IMP                                                                                   Rewers:Wiktoria siedząca w lewo,trzymająca gałązkę palmową i paterę

Makrynus i Konstancjusz Gallus

Dzisiaj zaprezentuję dwa ciekawe numizmaty pozornie nie związane ze sobą.Co łączy te dwie monety wyjaśnię później.
Pierwsza to brąz lokalny Makrynusa  z  Nikopolis ad Istrum
Moushmov 1220 Waga 9,3 g
Awers:Popiersie w wieńcu,płaszczu i zbroi zwrócone w prawo AYT K OPPEL CEVH MACREINOC
Rewers:Artemida krocząca w prawo,trzymająca łuk,sięgająca po strzałę z kołczanu,mająca psa  przy nogach.VP AGRIPPA NIKOPOLITWN PROC ICTRWN

Jest rok 217 n.e. gdy po śmierci Karakalli władzę obejmuje Makrynus.Sytuacja która zaistniała po usunięciu poprzednika nie była korzystna dla nowego cesarza.
Trwa kampania perska.Brak doświadczenia wojennego , oraz chęć umocnienia swojej pozycji jako imperatora ,powoduje próbę układów z kólem Artabanusem IV.
Rokowania nie przynoszą skutku i dochodzi do niezwyke krwawej bitwy pod Nisibis.
I tutaj chciałbym przedstawić doskonałą grafikę artysty Igora Dzis, która ilustruje tamto wydarzenie.

http://igor-dzisblogspotcom.blogspot.com/2010/12/battle-of-nisibis-217-ad.html

Widzimy że armia rzymska powoli  się zmienia .Lorica segmentata i prostokątne scutum nosi tylko centurion.
Krótkie gladiusy zastąpiła spatha ,lepsza do walki jazdą.Pojawiają się kaptury kolcze.
Niezwykle dynamiczna scena w której legionista zadaje śmiertelny cios leżącemu jeźdźcowi, od razu przywiodła mi na myśl rewers monety Konstancjusza Gallusa.

I to właśnie ta ilustracja połączyła  te dwa , niezwiązane ze sobą numizmaty.
Konstancjusz Gallus.Aquileia 351 - 354 rok n.e.  RIC VIII 203  Waga 1,9 g
Awers:Popiersie w zbroi i płaszczu zwrócone w prawo. DN CONSTANTIVS IVN NOB C
Rewers:Legionista przebijający włócznią przewróconego jeźdźca.FEL TEMP REPARATIO
W odcinku menniczym AQT.

Lucjusz Werus -denar hybryda-Lucius Verus

TRP XIX -po raz kolejny na monecie Lucjusza Werusa.To bardzo ciekawy denar łaczący awers tego cesarza RIC 515 z późniejszym rewersem Marka Aureliusza RIC 125.Różnica czasu wykonania stempli dla obydwu stron opisywanego denara, może wynosić kilka miesięcy .  Niewykluczone jednak że jest  to tylko   kilkanaście dni.
Co spowodowało połączenie starszego stempla z nowszym innego cesarza?Może chęć oszczędności i bałagan?W tym czasie w Italii szerzyła się ,zawleczona ze wschodu przez legionistów epidemia dżumy.Może pod jej wpływem pracownicy mennicy popełniali błędy? .Wyszła z tego niesamowita hybryda.To już druga  tych władców w mojej kolekcji , dodatkowo z tego samego 165 roku n.e.Bo na rok wybicia trzeba liczyć wszystkie tytuły z rewersu Marka Aureliusza.
Jak już wspomniałem Lucjusz Werus nie sprawował 19 razy władzy trybuna  a tylko 9.Łatwo więc wypatrzyłem tą monetkę . Jest to prawdopodobnie następny nienotowany egzemplarz.
Tym razem stoczyłem zaciętą walkę z innymi chętnymi na ten unikat.Oczywiście wystawiony był na aukcji z błędnym opisem jako zwykły denar Lucjusza Werusa.Warto śledzić portale aukcyjne by wyłowić takie perełki..
Numizmat zachował się w przyzwoitym stanie,chociaż rewers chyba lepiej.
Hybryda RIC 515 i RIC 125 Waga 2,8 g
Awers:Udrapowane popiersie w zbroi Lucjusza Werusa ,zwrócone w prawo L VERVS AVG ARMENIACVS   (RIC 515 z 164 roku n.e)
Rewers:Annona stojąca w lewo ,wylewająca zawartość rogu obfitości do modiusa PM TR P XIX IMP II COS III    (RIC 125 z 165 roku n.e.)

Na koniec zdjęcia obydwu hybryd razem.

Aelius-ciekawy subaeratus z błędem

Następna  moneta z mojej kolekcji to bardzo ciekawy subaeratus Aeliusa.Wyemitowany został przypuszczalnie przez jakiś pokątny warsztacik w latach 136-138 n.e.Raczej nie jest to produkt oficjalnej mennicy gdyż zawiera na rewersie błąd.Co prawda stylistycznie nie odbiega od oficjalnych denarów tego typu, to jednak brak litery D w napisie CONCORD na rewersie,czyni bardziej prawdopodobnym jego nielegalne pochodzenie.
Możliwe że brak tej literki był celowym działaniem fałszerza ,pragnącego odróżnić swoje dzieło od legalnej emisji.
Moneta nie była długo w obiegu ,gdyż brak na niej śladów wytarć.Czas jednak zrobił swoje i korozja miedzianego rdzenia psuje ogólny wygląd.
Niemniej jest to bardzo ładny denar.Głęboko wybity wizerunek Aeliusa sprawia  wrażenie  antycznej rzeźby.

Napis CONCOR Brak D -czyżby umyślny błąd?

RIC 436 Waga 2,5 g

Awers:Głowa Aeliusa zwrócona w prawo L AELIVS CAESAR

Rewers:Concordia siedząca w lewo,trzymająca paterę ,oparta lewą ręką na rogu obfitości T R POT COS II

na dole CONCOR(D)

Konstancjusz II - Vetranio rewers

Kolejna moneta ,którą prezentuję wybita została po uzurpacji Vetrania .Rewers zapoczątkowany przez niego znalazł kontynuację na brązach Konstancjusza II .
W czasie krótkiego panowania tego pierwszego mennica w Sirmium była zamknięta lecz ten typ emitowany był w Sisca w imieniu Vetrania i Konstancjusza.
Widzimy na nim cesarza między dwoma sztandarami które symbolizują wojska.W tym niespokojnym czasie uzurpacji, ważne było przedstawienie zgody,jedności armii.
Ten typ rewersu spotykamy również na monetach Konstancjusza Gallusa.
RIC 33      Waga 4 g  Sirmium 352 rok n.e.
Awers:Udrapowane popiersie cesarza w zbroi z diademem perłowym ,zwrócone w prawo DN CONSTAN-TIVS PF AVG ,delta z tyłu głowy
Rewers:Cesarz w stroju wojskowym stojącym miedzy dwoma sztandarami (labarum) z sybolem chi-rho
CONCORDIA-MILITVM w odcinku menniczym ASIRM

Walentynian III - VICTOR-IA AVGG -Valentinian III

Dokonując ostatnio zakupu na ebay zestawu monet domyślałem się że są tam brązy z V wieku.
Niestety dość słabe zdjęcie i mizerny stan numizmatów utrudniał identyfikację.
Dopiero gdy przesyłka dotarła ,udało się potwierdzić że jeden egzemplarz to moneta Walentyniana III.
Jakie czasy takie  i monety.Upadek cesarstwa na zachodzie widać na tych malutkich,niedbale wykonanych miedziakach.Prymitywny relief przypomina barbarzyńskie naśladownictwa sprzed kilkudziesieciu lat.
Egzemplarz który posiadam wybity jest na zbyt małym krążku metalu.Napisy otokowe są pościnane i trzeba dobrze się przypatrzeć by odczytać choć część z nich.
Ciężko w takim stanie określić też nr RIC.Możliwe że jest to RIC 2121.Wybita w latach 425-435 n.e.w pierwszej oficynie mennicy rzymskiej.
Waga 0,8 g
Awers:Udrapowane popiersie w zbroi i diademie perłowym zwrócone w prawo  D N VALENTINIANVS P F AVG
Rewers:Wiktoria stojąca w lewo,trzymająca wieniec i palmę .E z lewej strony.W odcinku menniczym RM
VICTOR-IA AVGG

,