Flawiusz Wiktor - AE4- Flavius Victor

Dziś zaprezentuję monetę z końca IV wieku n.e.Flawiusz Wiktor był synem uzurpatora Magnusa Maksymusa. Okres panowania jego ojca to lata 383-388 więc już po katastrofie pod Adrianopolem .
Armia rzymska już nigdy nie podniosła się po tej klęsce a barbarzyńcy  nie opuścili granic imperium.
A mimo to cały czas trwały uzurpacje i wojny domowe.
Imperium słabło i coraz bardziej przypominało koślawą ,chwiejąca się bramę legionową jaka widnieje na rewersie .
Nie jest to już budowla, którą było widać na monetach z początku wieku .Styl jest coraz bardziej niedbały i uproszczony.
Egzemplarz  ,który udało mi się zdobyć ma bardzo ładny portret cesarza a i rewers mimo prostoty też posiada jakiś swój urok.
Wszystko to w klimatycznej patynie piaskowej.Niestety gorzej jest z napisami ,które są ledwo widoczne.I chyba dlatego udało się "upolować" go na aukcji za ułamek  ceny rynkowej , zwłaszcza że ukryty był w zestawie wśród innych  .
Monety Flawiusza Wiktora są  bardzo  cenione i poszukiwane .Nabycie  numizmatu jak ten z mojej kolekcji w rozsądnej cenie zdarza się niezmiernie rzadko.Mnie się to udało.Warto wypatrywać na aukcjach schowanych perełek...
RIC 29 Waga 1,4g  Mennica Arles 384-388 rok n.e.
Awers:DN FL VIC-TOR PF AVG popiersie w diademie perłowym,zbroi i płaszczu.
Rewers:SPES RO-MA-NORVM brama obozu legionowego z dwoma wieżami,gwiazda powyżej.
W odcinku menniczym (?) CON

Aureolus - antoninianus

Połowa III wieku i przypadające na ten czas rządy cesarza Galiena to apogeum kryzysu Imperium Romanum .
Państwo praktycznie rozpadło się na trzy części. Jedną z przyczyn tego stanu była słaba,źle dowodzona i zdemoralizowana armia.
Poprawić sytuację miała reforma, która odsunęła od stanowisk w wojsku senatorów i stworzyła oddziały rezerwowe vexillationes.
Stacjonujące wewnątrz prowincji miałyby być użyte w rejonach które wymagałyby interwencji.
W tym celu musiały być bardzo mobilne.Nastąpił wzrost ilości i znaczenia konnicy w armii rzymskiej.
Dowódcą jazdy został Aureolus . Ten najlepszy wódz Galiena wykazał przydatność zreformowanej jazdy w walkach z Germanami i uzurpatorami.
Być może popularność wśród żołnierzy spowodowała , że został obwołany przez nich cesarzem.Emitowane przez  kolejnego augusta monety  wybijano w imieniu Postumusa ,z którym wiązał go sojusz.
Co ciekawe oblicze na awersach nie przypomina wcześniejszych wizerunków Postumusa. Możliwe że widnieje na nich portret samego Aureolusa.
Rewersy z kolei odwołują się zawsze do jazdy EQVIT -eqvitvm.
Antoninian który dziś prezentuję jest doskonałym przykładem tego o czym powyżej wspomniałem .
I tu mała refleksja. Jest to numizmat , który pośrednio ukazuje zmiany zachodzące w armii rzymskiej.
Na awersie widnieje  (prawdopodobnie) dowódca jazdy ,obwołany przez nią cesarzem a rewers odwołuje się do tej formacji.
Pięknie zachowana moneta  wyemitowana została w Mediolanie w latach 267-268 roku n.e.
Mimo widocznego niedobicia wspaniale reprezentuje styl antoninianów z połowy III wieku.
RIC 371 (Postumus) Waga 3g
Awers: Popiersie w koronie promienistej i w płaszczu,zwrócone w prawo IMP POSTVMVS AVG
Rewers: Fortuna stojąca w lewo,trzymająca ster i paterę CONCORD EQVIT w odcinku menniczym S (Mediolan)

                           Inne antoniniany Aureolusa z mojego zbioru.Na wszystkich rewersach widnieje odwołanie do jazdy

EQVIT -eqvitvm.

Na koniec  piękna grafika ukazująca śmierć cesarza Galiena podczas oblężenia Mediolanu w którym schronił się pobity wcześniej Aureolus.Widzimy na niej zmiany w uzbrojeniu legionistów w drugiej połowie III wieku.

I jeszcze raz Leo AE4

Pięknie zachowany AE 4 tego cesarza niedawno zasilił moją kolekcję.
Lew z rewersu to chyba wyliniały kot ,bo w takim stanie było państwo po rządach tego cesarza.
Dwie nieudane wyprawy przeciw Wandalom doprowadziły do bankructwa skarb Konstantynopola.
Wyprawy ,które były próbą ratowania cesarstwa zachodniego w dużej mierze przyczyniły się do jego ostatecznego końca.
No ale że nawet wyliniały kot potrafi drapać przekonał się Aspar ,który w praktyce miał większy wpływ na sprawy państwa.Leon pragnący wyrwać się spod dominacji wszechwładnego komesa ,pokazał pazurki i w sposób bezwzględny pozbył się "współwładcy".
Germanie  zostali praktycznie wyeliminowani z wpływów na politykę cesarstwa  wschodniorzymskiego .

Teraz o  monecie.
Mimo że w cesarstwie wschodnim proces upadku artyzmu w mennictwie nastąpił troszkę później niż w zachodnim, to z każdym kolejnym panowaniem widzimy zmiany na gorsze.
Uproszczenia,nieporadność w przedstawianiu portretów i postaci ,koślawe literki, niedbałe wybicie na małych krążkach metalu to wszystko sprawia że stylistycznie monety z późnego V wieku są już bardzo prymitywne.
Egzemplarz z mojej kolekcji jest bardzo ładnie zachowany.Wyraźny "portet"cesarza,w miarę czytelne napisy otokowe,dobrze przedstawiony wizerunek lwa wyróżnia ten numizmat na tle innych AE 4 z tego okresu.Jedynym mankamentem jest brak odcinka menniczego co utrudnia atrybucję.
RIC 674 (prawdopodobnie) Waga  1,2 g     Mennica Konstantynopol 457-474 rok n.e.
Awers:Popiersie cesarza w diademie ,zbroi i  płaszczu DN LEO P F AVG
Rewers:Leżący wewnątrz wieńca w lewo  ,lew z głową zwróconą w prawo.W odcinku menniczym (CON ?)

Było sobie miasteczko...

Kupując ostatnio  zestaw monet w którym najciekawszy dla mnie był Flawiusz Wiktor, natrafiłem na dwa bardzo fascynujące numizmaty.
Obydwa są bardzo rzadkie i pochodzą  z Frygii z miast Kidyessos i Palaeobeudus .
Pierwsza miejscowość wybijała monety Domicjana i późniejszych władców  ale nie były to wielkie emisje .Dlatego są one bardzo rzadkie.Zdjęcie tego lokalnego wytworu, które dziś prezentuję będzie prawdopodobnie jedynym dostępnym w tej chwili w sieci.
Sprawcą emisji monet  z czasów Domicjana był lokalny arcykapłan Flavivs Peinarivs ,zapewne przedstawiciel miejscowej elity.Numizmat zachował się w pięknym stanie.Widać że nie był długo w obiegu.
RPC 1392 II Waga:3,1 g
Awers: ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ ΔΟΜΙΤΙΑΝΟΝ ΚΙΔΥΗΣΣΕΙΣ głowa Domicjana w wieńcu zwrócona w prawo.
Rewers:ΕΠΙ ΦΛΑΟΥΙΟΥ ΠΕΙΝΑΡΙΟΥ Kybele siedząca na tronie w lewo,trzymająca paterę,przy tronie lew.
                                                                                           

Jeszcze ciekawsza sprawa jest z drugim okazem . Miasteczko Palaeobeudus wybiło tylko trzy typy brązów w czasie panowania Hadriana i to na tyle ...
Te kilka monet z jego nazwą jest wszystkim co po nim zostało .Nie ma żadnej  współczesnej kontynuacji ,żadnych ruin lub wykopalisk.Nieznana jest nawet jego dokładna lokalizacja.
I to dopiero jest artefakt .Jedyny ślad dawnej społeczności.Nie muszę zaznaczać jak rzadka jest ta moneta.Zachowana w gorszym stanie niż poprzednia, jest jednak w pełni czytelna
RPC III 2623
Waga :2,6g
Awers:ΑΔΡΙΑΝΟС ΚΑΙСΑP Popiersie Hadriana w zbroi i płaszczu zwrócone w prawo.
Rewers:ΠΑΛΑΙΟΒΕΥΔΗΝΩΝ   Demeter w chitonie ,stojąca w lewo trzymająca kłosy i berło.

Jan-AE4-Johannes

Rok 423 n.e.To był czas kiedy wydawało się, że imperium może wrócić do dawnej formy jednolitego państwa.
Zwłoka Teodozjusza II  przy przejmowaniu władzy i marginalizacja Galli Placydii wraz  synem Walentynianem ,spowodowały obwołanie przez wysokich dostojników i senatorów w Rzymie cesarzem Jana.
I to właśnie jego - mała, brązowa moneta jest dowodem na to, że podział na cesarstwo zachodnie i wschodnie był już trwały i nieodwracalny.
Elity w Rzymie po śmierci Honoriusza nie chciały stracić znaczenia na korzyść tych z Konstantynopola. Najczęściej słabo zachowane numizmaty prezentowanego cesarza (uzurpatora) są bardzo poszukiwane przez kolekcjonerów.
Mój egzemplarz nie stanowi wyjątku.O ile na awersie widać jeszcze nieporadnie wyryte litery ES PF AVG to już rewers  pozbawiony jest całkowicie napisów. Wyjątkiem jest znak Chi-rho w lewym polu.
Częściowy brak napisów na tych brązikach spowodowany jest tym ,iż wybijano je na za małych krążkach metalu.
Styl jest już tak katastrofalnie prymitywny ,że przypomina wcześniejsze naśladownictwa barbarzyńskie.Samo oblicze władcy w dużej mierze jest uproszczone.Zadziwiające jest jest to,  że upadek jakościowy w mennictwie rzymskim nastąpił w tak krótkim czasie.
Mimo całej swojej niechlujnej prostoty monetki z tego okresu mają też swój urok.
RIC 1913 Waga 1 g.
Awers:DN IOHANN-ES PF AVG popiersie w diademie perłowym,zbroi i w płaszczu
Rewers:SALVS REI-PVBLICAE bogini Wiktoria krocząca w lewo,trzymająca trofeum na ramieniu,ciągnąca jeńca.W lewym polu znak Chi-rho.W odcinku menniczym RM

                                                 Prymitywne przedstawienie  brodatej twarzy cesarza Jana.
                                                                   I koślawe litery napisu otokowego

Marek Antoniusz-denar legionowy-Marc Antony

Teraz czas na monetę troszkę inną niż dotychczas opisywane.
Jest rok 32 p.n.e. wybucha nowa wojna domowa między Antoniuszem a Oktawianem.
Koszty opłacenia wojsk miała pokryć ,wyemitowana  przez tego pierwszego seria denarów z symboliką i numerami legionów.
Ilość wybijanych monet wymusiła użycie słabszej próby srebra.Dlatego w późniejszych czasach monet tych nie gromadzono.Ciągły obieg spowodował że większość spotykanych egzemplarzy jest bardzo zużyta.
Prawdopodobne miejsce mennicy ,skąd pochodzą te denary to miejscowość Patrae w Grecji, gdzie Antoniusz miał swój obóz zimowy.
Co ciekawe na uwagę zasługuje awers gdzie Antoniusz jest tytułowany triumwirem III VIR R P C,chociaż z końcem 33 roku p.n.e. urząd ten formalnie wygasł.Skrót AVG nie należy mylić z tytułem Augustus.W tym przypadku chodzi o sprawowanie funkcji augura.To też miało lekkie zabarwienie propagandowe bo któż zna lepiej przyszłość (dobrą) niż wróżący kapłan.
Symbolika reliefu obu stron jest typowo legionowa.Na rewersie widzimy  oprócz numeru znak legionu (aquila) a po bokach znaki centurii(signa) .
Awers z kolei ukazuje galerę a właśnie te okręty miały rozstrzygnąć pod Akcjum o losach  konfliktu.
Moneta zachowana jest w ponadprzeciętnym stanie,chociaż awers  wybity został niecentrycznie.
Waga 3,3 g  RSC 36
Awers:galera ANT AVG III VIR R P C
Rewers:Znaki legionu i centurii LEG VIIII

 

Saloninus-antoninian

Antoninian Saloninusa drugiego syna cesarza Galiena pochodzi z czasów apogeum kryzysu imperium w III wieku n.e.
Wybity w 256 roku  w Lyonie z rewersem ukazującym przywiązanie panujących do tradycyjnych kultów i wartości. Przekaz taki był tym czasie szczególnie potrzebny ,gdyż armia rzymska ponosiła liczne klęski.
Dziadek Saloninusa Walerian miał niebawem rozpocząć prześladowania chrześcijan których zaczęto obwiniać za nieszczęścia spadające na państwo.
Młodociany współwładca  w niedalekiej przyszłości również  miał stać się ofiarą  niepowodzeń, które dotykały w tym czasie cesarstwo.
Wysłany w 260 roku n.e. do Kolonii nad Renem wraz z opiekunem Sylwanem miał reprezentować władzę cesarską w tym niespokojnym rejonie .Bunt Postmusa, który oderwał od reszty imperium Galię,Brytanię i Hiszpanię zakończył krótkie "rządy" i życie młodego augusta.
Moneta zachowana jest w bardzo ładnym stanie.Stylistycznie jest jednak niedbała co doskonale odzwierciedla upadek państwa i jego pieniądza.
RIC 9 Waga 2,7 g
Awers:Popiersie Soloninusa w płaszczu i koronie radialnej, zwrócone w prawo SALON VALERIANVS CAES
Rewers:Przedmioty potrzebne do ofiar: lituus, nóż, waza, simpulum i aspergillum PIETAS AVGG