Denar plus hybryda

Jakiś czas temu prezentowałem ciekawą hybrydę http://romaeaeternae.blogspot.com/2015/01/lucjusz-werus-denar-hybryda-lucius-verus.html
Teraz po zakupie "prawidłowego"denara ,którego rewers pasuje idealnie do tamtej monety dobrze jest pokazać obydwa numizmaty razem.
Wizerunek Marka Aureliusza  ,którego obwołania trybuńskie ( TRP XIX) umieszczone są na obu rewersach powinien widnieć również na awersach.
Stało się jednak inaczej. Współpanujący Lucjusz Werus przez przypadek lub  rozmyślne "oszczędnościowe" działanie,  umieszczony został na jednej z nich.
Awers z jego wizerunkiem pochodzi ze starszego przynajmniej o kilka miesięcy stempla.
Dlatego moim zdaniem prawdopodobna jest ta druga ewentualność.
Obecnie posiadając obydwa numizmaty mogę ładniej zaprezentować ten ciekawy przypadek.
Denar  RIC 125 Waga 2,9 g

Awers:Głowa Marka Aureliusza w wieńcu zwrócona w prawo ANTONINVS AVG ARMENIACVS
Rewers:Annona stojąca w lewo ,wylewająca zawartość rogu obfitości do modiusa PM TR P XIX IMP II COS III
Hybryda RIC 515 i RIC 125 Waga 2,8 g  

Awers:Udrapowane popiersie w zbroi Lucjusza Werusa ,zwrócone w prawo L VERVS AVG ARMENIACVS   (RIC 515 z 164 roku n.e)
Rewers:Annona stojąca w lewo ,wylewająca zawartość rogu obfitości do modiusa PM TR P XIX IMP II COS III    (RIC 125 z 165 roku n.e.)
Na koniec wspólne zdjęcia obydwu monet .Zachowane w przyzwoitych stanach stanowią razem bardzo ciekawą parę.

Trajan - Filippi

Ciekawa moneta brązowa Trajana wybita w Filippi to znakomity przykład propagandy legitymizującej władzę cesarzy.
W 42 roku p.n.e stoczono w okolicy tego miasta bitwę a właściwie dwie bitwy ,między armią triumwirów Marka Antoniusza i Oktawiana a wojskami  republikańskimi Brutusa i Kasjusza.
To właśnie tam pomszczono śmierć Juliusza  Cezara.
Dla uczczenia tego wydarzenia wzniesiono w Filippi posągi boskiego Juliusza ,nakładającego wieniec adoptowanemu testamentem synowi Oktawianowi Augustowi.
Czyż był ktoś bardziej godny sprawowania władzy niż syn boga?
Po śmierci Augusta również on został zaliczony w poczet bóstw.
Motyw z rewersu  powtarzano też na monetach późniejszy władców imperium. Nosili tytuły cezara i augusta. Podkreślano te "namaszczenie" w odniesieniu do  obecnie panujących. Byli przecież następcami boskich Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta.
Tak też jest w przypadku brązu Trajana ,który trafił właśnie do moich zbiorów.
Nie zachował się w dobrym stanie ale jest w miarę czytelny.Po liczbie sprawowanych konsulatów jego wybicie można datować na 103-111 rok n.e.
Moushmov 6927 Waga 8 g
Awers:Popiersie Trajana w wieńcu,zbroi i płaszczu zwrócone w lewo  IMP CAES NERVA TRAIAN AVG GER DAC P M TR P COS V P P
Rewers:COL AVG IVL PHILIP Posąg Oktawiana Augusta w zbroi stojący w lewo ,za którym stoi posąg Juliusza Cezara  w todze, nakładający wieniec na głowę tego pierwszego.Na bazie posągów  napis  DIVVS AVG .Z  lewej i prawej strony bazy ołtarze.

Sesterc-Antoninus Pius

Piękny sesterc Antoninusa Piusa przedstawiający na rewersie kolumnę ku jego czci ,to następny okaz z mojej kolekcji.
Kolumna wybudowana w latach 160-161 w przeciwieństwie do podobnych budowli Trajana i Marka Aureliusza zdobioną miała tylko bazę.Trzon wykonany był z czerwonego granitu sprowadzonego z Egiptu.Na szczycie stał posąg cesarza, trzymającego orła i berło.
Wspomniana baza do początków XVIII wieku ukryta była pod powierzchnią gruntu.Obecnie podziwiać ją można w Muzeach Watykańskich.
Piękne płaskorzeźby na niej przedstawiają scenę deifikacji pary cesarskiej Antoninusa i Faustyny oraz paradę wojsk.
Na pierwszej z nich widzimy cesarza wraz  z żoną unoszonych w niebiosa przez Aiona-boga wiecznego czasu.W dole ukazano boginię Romę pośród oręża pokonanych wrogów oraz personifikację Pola Marsowego w postaci młodego mężczyzny ,opierającego się na obelisku z zegara słonecznego ufundowanego przez Augusta.
Zegar, Aion plus dwa orły to wszystko symbole deifikacji pary cesarskiej ,której czas na ziemi dobiegł końca a  zaczęła się wieczność wśród innych bogów.
Ceremonie pogrzebowe odbywały się na Polu Marsowym a orły wypuszczane chyłkiem w czasie kremacji ciała władców miały otwierać oczy niedowiarkom.
Mogli nie dostrzec cesarza lub  bóstwa ale unoszącego się ze stosu ptaka to zapewne ...

Druga z płaskorzeźb to świetnie zapisana w kamieniu parada wojsk.Piesi  w pancerzach lorica segmentata trzymają włócznie i tarcze.Jeden z nich w pancerzu torsowym to zapewne oficer.Widać też dwóch chorążych ze sztandarami.Dookoła nich krąży jazda w paradnych szatach.

Kolumna z sesterca musiała robić wrażenie na Rzymianach nie mniejsze jak robią na nas jej pozostałości, skoro ukazano ją na rewersie.
Moneta zachowana jest w bardzo ładnym stanie.Ma co prawda wżery spowodowane niefachowym czyszczeniem ale i tak prezentuje się wspaniale.Wybita została przez Marka Aureliusza  przybranego syna i jednego z  następców Antoninusa Piusa .
RIC 1269 Waga 24,1 g
Awers :Głowa cesarza zwrócona w prawo DIVVS ANTONINVS
Rewers:Kolumna Antoninusa Piusa zwieńczona posągiem cesarza ,trzymającego orła i berło DIVO PIO

Herenniusz Decjusz-antoninianus-Herennius Etruscus

Abrittus rok 251 n.e. to tutaj padły słowa :"Nic się nie stało,zginął przecież tylko  jeden żołnierz".
Wypowiedział je cesarz Trajan Decjusz, kiedy padł przeszyty strzałą jego syn Herenniusz.
Bitwa która miała przynieść olśniewające zwycięstwo okazała się dla Rzymian  katastrofą.
Armia licząca 20 tysięcy legionistów na skutek fatalnego dowodzenia wciągnięta została na podmokły teren. Otoczona przez Gotów przestała praktycznie istnieć.Ocalało niecałe tysiąc żołnierzy.
Poległ  cesarz i jego syn.Właśnie tego drugiego jest moneta którą chciałbym dzisiaj pokazać i opisać.
Dość ładnie zachowany antoninian wybity został w  251 roku n.e.w mennicy rzymskiej.Na monecie widzimy NOB C (Nobilissimus Caesar) co oznacza Herenniusza jako cezara .I tutaj ciekawostka ,na rewersie jest  PIETAS AVGG co sugeruje kilku augustów!

Antoninian wyemitowany został  po otrzymaniu przez obu synów Decjusza tytułów augusta.
Użyto w tym celu niezużyte stemple z nieaktualną już tytulaturą.
Jest to więc hybryda którą RIC nie odnotowuje jako takową.Hybryda awersu z okresu tytułu cezara z rewersem występującym w RIC 151 a.
RIC 142 b  Waga 3,3 g
Awers: Popiersie cesarza w koronie radialnej,zbroi i płaszczu Q HER ETR MES DECIVS NOB C
Rewers:Merkury stojący w lewo trzymający mieszek i kaduceusz PIETAS AVGG

Kommodus-denar-Commodus

Bardzo ciekawy i rzadki denar cesarza Kommodusa to ostatnia zdobycz która wzbogaciła moją kolekcję.
Zawsze najbardziej ceniłem rzymskie numizmaty z przedstawieniem budowli lub scenami z udziałem cesarza i wojska .
To jak  ówczesna "kronika filmowa".Co prawda na brązach wygląda to efektowniej ale trudno je zdobyć nie narażając się na duży wydatek.
Denar nie jest może w najlepszym stanie ale doskonale widać wszystkie postaci z rewersu.
Cesarz stojący na podium przemawia do legionistów poniżej.Trzy sylwetki żołnierzy w zbrojach widać pod sztandarami .Pierwszy z nich z lekko ugiętą nogą opiera się na tarczy co doskonale oddaje wrażenie iż jest to pierwszy szereg większego zgromadzenia wojsk.
Moneta wybita została w 185 roku n.e. kiedy to cesarz zdążył już zaprzepaścić efekty wojen markomańskich i wycofał  się z Kaledonii .Mimo to w tytulaturze widzimy BRIT czyli Brytański.
W tym czasie "zwycięski" cesarz powoli popadał w obłęd i dodawał sobie coraz to nowe przydomki.
Wojen za panowania tego megalomana nie toczono prawie wcale.Armia nie miała wiele zajęcia oprócz wieców z jego udziałem ...

RIC 110 c Waga 3 g
Awers:Głowa cesarza w wieńcu zwrócona w prawo M COMM ANT AVG P BRIT FEL
Rewers:Cesarz trzymający berło ,stojący na platformiew lewo  ,przemawiający do trzech legionistów
FID EXERC P M  TR P X IMP VII COS IIII PP

Wespazjan-denar Judea-Vespasian

Długo polowałem na tego typu denara.Bardzo poszukiwane i cenione przez kolekcjonerów trudne są do zdobycia w przystępnej cenie.W końcu udało się...
Wybity w końcówce 69  lub  na początku 70 roku n.e. ,upamiętnia pacyfikację powstania Żydów ,chociaż w tym czasie toczyły się  jeszcze walki.
Piękny przykład propagandy z samego początku panowania cesarza Wespazjana.Mimo że wojna miała trwać jeszcze 3 lata to sukcesy uznano za wystarczające by wybić denary z takim rewersem.
Było to potrzebne by ukazać nowego władcę jako zwycięzcę nie tylko wojny domowej.
Moneta mówi -"Patrzcie ,teraz będzie rządził ten który stłumił powstanie Żydów.Poradził sobie tam gdzie inni nie dali rady."
Denar zachowany w przyzwoitym stanie jest w pełni czytelny.
RIC 2 Waga 2,5 g
Awers:Głowa cesarza w wieńcu zwrócona w prawo  IMP CAESAR VESPASIANVS AVG
Rewers:Pojmana kobieta żydowska siedząca w prawo obok trofeum IVDEA

 Klimat tamtych wydarzeń doskonale oddają płaskorzeźby z łuku Tytusa.Pochód tryumfalny.Cesarz na rydwanie.Łupy ze swiątyni w Jerozolimie.

Romulus-follis

Rzadka  moneta którą wybito  po śmierci Romulusa ,syna cesarza Maksencjusza to ostatnia zdobycz ,która wzbogaciła moją kolekcję.
Wyemitowana w latach 309 -312 n.e. przez mennicę w Rzymie, zachowała się mimo sporego ubytku w bardzo przyzwoitym stanie.
Widoczne są prawie wszystkie szczegóły reliefu  a klimatu dodaje piaskowa patyna.

Kiedy w 309 roku n.e.umiera Valerius Romulus nastoletni syn Maksencjusza ,cesarz upamiętnia  go na kilka sposobów.
Za jego sprawą senat zalicza go w poczet bogów i nadaje przydomek divus.Wznosi mu świątynię  na Forum Romanum i buduje mauzoleum.
Na rewersie widzimy przykrytą kopułą świątynię  ,która pasowałaby do obydwu wspomnianych budowli.
RIC 249 Waga 5,3 g
Awers:Głowa Romulusa zwrócona w prawo IMP.MAXENTIVS.DIVO.ROMVLO.N.V.FILIO
Rewers:Bogato zdobiona świątynia,przykryta kopułą, zwieńczoną orłem AETERNAE.MEMORIAE
w odcinku menniczym REP

Czy świątynia Romulusa jest tą  z rewersu?Czy oryginalne antyczne drzwi z brązu są tymi ,wymownie uchylonymi z monety?

Co prawda nie jest przykryta kopułą ale jest okrągła.

A może świątynia z monety to mauzoleum Maksencjusza?

To też okrągła budowla